Habitus jest złożoną koncepcją, ale może być rozumiany jako układ nabytych wzorów myślenia, zachowań i gustu. Owe wzory czy raczej dyspozycje są rezultatem internalizacji kultury i obiektywizacji struktur społecznych poprzez doświadczenie na poziomie tak jednostkowym jak i grupowym.

P. Bourdieu przepracował koncepcję habitusu Marcela Maussa, rozszerzając jego znaczenie o ludzkie wierzenia i dyspozycje. To system trwałych dyspozycji oraz niewidocznych dyspozycji (nabytych schematów percepcji, myślenia i działania). Działająca jednostka (agent) rozwija te dyspozycje w odpowiedzi na determinujące go struktury społeczne (klasa, rodzina, edukacja) oraz zewnętrzne warunki, z jakimi się nieustannie spotyka. Habitus nie jest nigdy do końca dobrowolny ani niedobrowolny. Dostarcza praktycznych narzędzi i dyspozycji niezbędnych do działania na różnych polach (np. sport, życie zawodowe, sztuka) i kieruje decyzjami podejmowanymi przez jednostkę. Nie da się go do końca rozłożyć na przypisane, formalne reguły. Jednocześnie habitus jest stale przemieniany poprzez działania i wybory jednostki (włączając w to sukcesy lub porażki poprzednich działań).

Nie może być opisany ani jako całkowity determinant ani jako indywidualna autonomia. Habitus raczej mediuje pomiędzy obiektywnymi strukturami społecznych relacji a indywidualnymi, subiektywnymi zachowaniami aktorów. W ten sposób Bourdieu wysunął teorię wpojenia obiektywnych struktur społecznych w subiektywne i mentalne doświadczenia agentów.W teorii Bourdieu agency (sprawczość) nie jest bezpośrednio obserwowalna ani w działaniach ani w habitusie, ale w doświadczeniu subiektywności.

Można argumentować, czy czasem podejście Bourdieu nie podtrzymuje uprzedzeń obiektywistów w stosunku do strukturalizmu. Niektórzy krytycy twierdzą, że pojęcie habitusu rządzi tak bardzo społecznym charakterem jednostki, że w sposób znaczący ogranicza koncepcję human agency. Obrońcy Bourdieu argumentują z kolei, że jego krytycy nie rozumieją i wyolbrzymiają konserwatywny zasięg znaczenia habitusu. Bourdieu pozwala sprawczości lokować się pomiędzy strukturami społecznymi a ja. Zawsze był zwolennikiem metody badań, która włącza różnorodne kulturowe głosy w obręb prowadzonych studiów.Habitus jest sposobem w który gra społeczna jest przypisana jednostkom. Możliwości i ograniczenia działań społecznych są inkorporowane przez jednostki, a ich poczucie gry staje się rodzajem drugiej natury. Zatem habitus odnosi się do sposobu, w jaki instynktowne poczucie jednostki co do tego, co może być osiągnięte zostaje ustrukturyzowane w postaci wzoru zachowania. Ów nabyty system generatywnych społecznie schematów jest regulowany w stosunku do określonych warunków, w których są one konstytuowane. Modele zachowań czy dyspozycje, produkowane przez habitus są w nas kształtowane przez całe życie: począwszy od dzieciństwa, dalej poprzez edukację i kulturę.Zaletą tej koncepcji jest to, że pozwala na zrozumienie pozornie spontanicznych wierzeń czy opinii, które kształtują światopoglądy ludzi na podstawie wzajemnej relacji pomiędzy ideami a ich postawami względem struktur, w obrębie których działają.Sposób w jaki zachowaniowe wzory habitusu są osadzane w jednostkach może przyjmować bardzo różne formy, manifestując się w każdym aspekcie ludzkiej interakcji ze światem nie tylko w terminach idei, wzorów mówienia czy ubierania się, ale także w odniesieniu do ciała i jego postawy. Ten aspekt, określony jako hexis pojawił się w kontekście studiów nad chłopstwem w Bearn (Francja), w których Bourdieu opisuje trudności doświadczane przez tych ludzi oraz sposoby w jakie próbują oni je przezwyciężyć poprzez wyrwanie się z tradycyjnych praktyk i zwyczajów w okresie powojennym (fizyczna i psychiczna niezdolność uczestnictwa w lokalnych tańcach).

Poprzez takie przykłady Bourdieu chciał wskazać na to, jak ciało znajduje się w świecie społecznym i zarazem świat społeczny jest w ciele; jak ten fakt jest manifestowany w sposobach stania, mówienia i wreszcie odczuwania oraz myślenia. Rdzenne, fundamentalne wartości kultury dominującej są przypisane pozornie nieznaczącym detalom w kontekście ubioru, manier słownych i gestykulacyjnych. Ciało staje się pamięcią i działaniem. Habitus jako instrument mediacji jest nieskończonym źródłem myślenia, percepcji, wyrażania działań, które są historycznie i społecznie usytuowane. W zasadzie habitus to koncepcja uwarukowanej wolności.