Catherine Lutz, Geoffrey M. White, Antropologia emocji, Ann. Rev. Anthrop.1986: 405-436.

(dość swobodne tłumaczenie: agata stanisz)

EMOCJE I ETNOPSYCHOLOGICZNE ROZUMIENIE

W przeciwieństwie do tradycyjnego spojrzenia na emocje jako na siły irracjonalne, niektóre z aktualnych prac koncentrują się na formulacji emocji w świadomym rozumieniu i interaktywnym dyskursie. Szczegółowe analizy wskazują na to, że emocje mają pierwotne znaczenie w kulturowym systemie znaczeń. Natomiast badania etnopsychologiczne koncentrują się na psychologicznych funkcjach rozumienia emocji, koncentrują się na problemach ich interpretacji i translacji na terminy emocji.

Kluczową koncepcją teoretyczną w pracach nad kulturowych rozumieniem emocji jest koncepcja kulturowego tworzenia siebie, jako ogniwa świata zarówno subiektywnego jak i społecznego. Koncepcje emocji wyłaniają się tu jako rodzaj języka samego siebie, który jest kodem dotyczącym intencji, działań, relacji społecznych. Levy: najlepsza teoria dotycząca rozumienia emocji w kontekście społecznym. Podkreślił rolę emocji w formowaniu sensu relacji aktora w stosunku do świata społecznego. Stosując taki punkt widzenia, wielu etnografów odnotowuje, iż emocje stanowią pierwotne idiomy dla definiowania i negocjowania relacji społecznych w porządku moralnym. W tych studiach emocje wyłaniają się jako społecznie kształtowane.

Być może najistotniejszą różnicą wśród nowszych badań nad emocjonalnym rozumieniem jest stopień w jakim emocje są uznawane jako a priori pankulturowe lub jako społecznie i kulturowo wytwarzane. Różnice w teoriach przekładają się na strategie metodologiczne.

Kontrastujące ze sobą podejścia są kojarzone z różnym spojrzeniem na status emocjonalnego rozumienia i doświadczenia w świadomości aktorów. Dla tych którzy zaczynają od uniwersalnej matrycy emocji wyodrębnionej jako podstawowe afekty, plus rozbieżności pomiędzy modelem pankulturowym a kulturowo zespecyfikowanym rozumieniem, stawiają pytanie o to, jak uniwersalne afekty są  ściszane, podgłaśniane, zaburzane przez świadomość aktorów. Dla Gerbera jest to międzydoświadczenie, które pozostaje implicytne i nieskodyfikowane. Dla Levy’ego kulturowe rozumienie emocji jest poprzedzone przez odczuwanie emocji, co stanowi intuicyjną, pierwotną wiedzę. Levy ukuł dwa terminy:

- hypocognized

- hypercognized 

W celu wskazania na to, że kultury w różny sposób rozbudowują lub ściszają świadome rozpoznawanie poszczególnych emocji. Np. mieszkańcy Taiti bardzo mało mówią o smutku w sytuacjach, w których oczekiwałoby się że będą to robić, ale za to podkreślają złość mając na jej określanie wiele terminów. Model taitańskiego hypocognized smutku powoduje, że emocje są trudne do rozpoznania przez obserwatora (osoba, która cierpi na smutek z powodu straty kogoś, narzeka, ale na chorobę).

Dla wielu studiów nad rdzennym rozumieniem emocji ocenianie ukrytych lub przekształcanych afektów była mniej ważna od problemu tłumaczenia i wyjaśnienia społecznych znaczeń poszczególnych emocji. Badacze w bardzo różny sposób lokowali znaczenia emocji np. w kontekście moralności społecznych relacji, w obrębie zinstytucjonalizowanych działań, ceremonialnego opłakiwania, globalnych struktur ideologicznych dotyczących osoby i płci, w obrębie teorii ludowych używanych do interpretowania zmian, sytuacji kryzysowych, konfliktów. Podczas, gdy jedni badacze mają tendencję do przyglądania się sytuacjom codziennym, prozaicznym dyskursom w celu wyodrębnienia procesu tworzenia modelu emocji, inni koncentrują się na kulturowych estetykach, które mają związek z emocjami (studia nad emocjami w obrębie rdzennej poezji, piosenkach, muzyce, symbolice dźwięków, tańca, sztuk plastycznych).

Jednym z nieustannie powracających motywów w badaniach nad rozumieniem emocji jest problem odnoszący się do struktur kognitywnych używanych do konceptualizowania poszczególnych emocji. Nacisk położony został na reprezentację wiedzy kulturowej o osobie i społecznych sytuacjach podkreślających znaczenie słów emocji. Bazując na spostrzeżeniu, że słowa emocji i ich koncepcje enkodują znaczące społecznie informacje, studia nad językiem emocji poszukiwały sposobu na zidentyfikowanie struktury rozumienia emocji. Te studia pokazały, że inferencje, które pozwalają na mówienie o emocjach odnoszą się zarówno do wywołujących je sytuacji jak i do odpowiednich odpowiedzi na te sytuacje. Najpełniejsza analiza angielskich słów emocji Lakoffa i Kovecsesa: dyskusja nad konceptualizacją złości jako przykład powszechnie używanych metafor i idiomatycznych wyrażeń (złość jako na przykład: gorący płyn w pojemniku (gotujący, parujący, wybuchający, bulgoczący). Autorzy śledzą kulturowe sposoby myślenia o złości, która ma znaczące implikacje w zachowaniach. Ten powszechny sposób rozumienia złości może być traktowany jako przykład metafory hydraulicznej, która ma wpływ na całe pokolenia akademickich teoretyków emocji.

To kognitywne podejście i ideologiczne spojrzenie na emocje analizują emocjonalne rozumienie jako odnoszące się do społecznych sytuacji. Kiedy kognitywiści mówią o prototypowych sekwencjach zdarzenia, to bardziej interpretatywne podejście widzi kulturowe scenariusze usytuowanych działań. Te podejścia różnią się między sobą w kontekście kładzenia nacisku na to co konceptualne będące w opozycji do tego co społeczne i interaktywne w procesie formacji znaczeń emocji. W każdym jednak przypadku, aktorzy rozumieją emocje jako mediujące społeczne działania: emocje pojawiają się w kontekście społecznych sytuacji i mają wpływ na późniejsze myślenie i działania. Emocjonalne rozumienie, nie jest więc niczym abstrakcyjnym, nie stanowi jedynie symbolicznej formulacji myślenia o uczuciach. Łączą się z sytuacjami rozpoznawanymi społecznie.

Na bardziej ogólnym poziomie, pojawiają się pytania dotyczące generalnej roli koncepcji emocji w etnopsychologicznym dyskursie. W jaki sposób kulturowe pojęcie uczucia lub emocji figuruje w rozumieniu percepcji, intencji, motywacji etc? Odpowiedz na to pytanie jest podobna do wyjaśnienia tego, w jaki sposób emocjonalne rozumienie tworzy konteksty dla działań społecznych. Np. w amerykańskim ludowym modelu umysłu, uczucia łączą się z percepcją i wierzeniami, z preferencjami i intencjami.

Możemy także pytać o społeczno-kuturowe źródła etnopsychologicznych wariacji na temat tego, czym są emocje. Fakt tego, że emocje w wielu społeczeństwach, łączą się z interpretacjami działań wywołującymi te koncepcje emocji, powoduje, że są one negocjowane w społecznej rzeczywistości.