![]() ![]() |
Blog > Komentarze do wpisu
ODMIENNE ŚCIEŻKI: PSYCHOANALIZA I KULTURA A OSOBOWOŚĆ
Maruska Svasek, Introduction: Emotion in Anthroplogy: Mixed Emotions. Anthropological Studies of Feeling, ed. K. Milton, M. Svasek, Berg 2005, p.1-23. (swobodne tłumaczenie: agata stanisz) W ciągu pierwszej dekady XX wieku, cywilizacyjny paradygmat został zaatakowany przez tych antropologów, którzy nie byli przekonani co do teorii ewolucjonistycznej. Niektóre były inspirowane pracami Freuda, który poszukiwał uniwersalnych mechanizmów ludzkiego psyche i rozwinął metodę psychoanalizy. W UK Malinowski zainteresował się Freudowskim kompleksem Edypa, który zastrzegał, że wszyscy ludzie są w sposób uniwersalny kierowani nieświadomym seksualnym pożądaniem w stosunku do rodzica płci przeciwnej i zazdrością w stosunku do rodzica tej samej płci. Używając Freudowskiej koncepcji emocjonalnej ambiwalencji Malinowski badał relacje między rodzicami a dziećmi na Trobriandach. Argumentował jednak przeciwko Freudowskiej idei dotyczącej psychologicznego uniwersalizmu. Nie przez wskazanie na różne momenty ewolucji, ale poprzez ideę kultury, jako siły, która różnicuje ludzi. Kultura staje się kluczem, która zaczęła odróżniać antropologię od innych nauk społecznych. Malinowski twierdził, że kultura trobriandzka, definiowana jako podzielany system wierzeń i zwyczajów, była kształtowana przez matrylinearny system pochodzeniowy, który wg Malinowskiego, wyjaśniał obecność chęci zabicia ojca i ożenienia się z własną matką. Podtrzymując Freudowską dystynkcję pomiędzy świadomymi motywami a aktami nieświadomymi, które są prawdziwymi pragnieniami i uczuciami, Malinowski skoncentrował się na rozdzieleniu roli rodzicielskiej pomiędzy ojców a matrylinearnych wujków. W systemach w których ojcowie i synowie przynależą do różnych matrylinearnych grup pochodzeniowych, ojcowie mogą wyrażać swoje uczucia rodzicielskie ponieważ nie muszą stosować środków przymusu czy władzy w stosunku do synów. W przeciwieństwie, matrylinearni wujkowie używają swojego autorytetu, aby przekształcić synów swoich sióstr w odpowiedzialnych matrylinearnych krewnych, którzy będą mogli reprodukować prawa lineażu. Wobec tego, trobriandzka wersja kompleksu Edypa polega na chęci poślubienia sióstr wujów i zabiciu matrylinearnych wujków. Malinowski rozwinął także teorię potrzeb, która bezpośrednio koresponduje z problemem emocji. Ustalił, iż istnieją potrzeby fizjologiczne, których zaspokojenie kierowane jest przez siły instynktu, sentymentu i emocji. Kulturę postrzegał jako regulator. Podczas gdy indywidualne potrzeby są determinowane biologicznie i odpowiadają im uniwersalne działania, które są niezbędne do przetrwania jednostki, tak podstawowe potrzeby generują szczególne odpowiedzi o charakterze kulturowym.Po Malinowskim niemal żaden brytyjski antropolog nie posłużył się tak szeroko elementami psychologii. Przeciwnie, brytyjska antropologia społeczna zaczęła się definiować jako antagonistyczna w stosunku do psychologii, psychoanalizy i jako odmienna od antropologii kulturowej w USA, która znajdowała się pod silnym wpływem psychologii. Jednak pomiędzy latami 20-50 tymi XX w. pojawiały się w teoriach i interpretacjach antropologicznych perspektywy psychologiczne. Zwłaszcza na polu studiów nad pokrewieństwem, wielu brytyjskich antropologów kontynuowało problem afektywnych zachowań i kolidujących ze sobą lojalności w grupach pochodzeniowych matrylinearnych i patrylinearnych. Kultura i osobowość Amerykańscy antropolodzy byli mniej zainteresowani społecznymi mechanizmami pokrewieństwa. Znajdując się pod wpływem rozwijającej się psychologii, byli zainteresowani zanurzeniem jednostki w kulturze i twierdzili, że struktury osobowości, które częściowo wyrażają emocjonalne dyspozycje, są kształtowane przez siły kulturowe. - R. Benedict (1928): inspirowana przez psychologię argumentowała, że kultury kształtują konfiguracje lub wzory, które wytwarzają specyficzne typy psychologiczne; np. scharakteryzowała kulturę Pueblo jako appolońską ze względu na to, że Pueblo unikają ekstremalnych emocji; - M. Mead (1949): analizowała zachowania dorosłych kobiet na Samoa; wykazała, że samoańskie dziewczynki nie okazują emocjonalnych konfliktów, nie buntują się etc. tak jak dzieje się to w kulturze amerykańskiej; podobnie jak Benedict stwierdziła, że kultura ma ogromny wpływ na osobowość - Kardiner(1939, 1945): połączył kulturę jako siłę integrującą z psychologicznym rozumieniem rozwoju osobowości; odrzucił statyczny, mechanistyczny punkt widzenia (charakterystyczny dla antropologii brytyjskiej) integracji instytucjonalnej; zaproponował pojęcie podstawowej struktury osobowości, w celu wyjaśnienia jak jednostki są kształtowane przez wczesne doświadczenia i integrowane ze społeczeństwem; kulturowo specyficzna podstawowa struktura osobowości odzwierciedla szczególnie lęki, neurozy, obronę i te wszystkie wewnętrzne konflikty, które kształtowane są przez wtórne instytucje tj. religia, mitologia, folklor. - Du Bois (1961): badania górskiej społeczności Aloru (wyspa indyjska); odrzuciła tezę o podstawowej osobowości za jej generalizację; zamiast tego, posłużyła się pojęciem osobowości modalnej w celu opisania najczęściej spotykanych cech charakteru jej informatorów; W okresie po drugiej wojnie światowej, pewni teoretycy kultury i osobowości zajmowali się tzw. cechami narodowymi. Niektórzy próbowali zrozumieć popularność Hitlera wśród Niemców (Erikson 1950), inni charakter Rosjan w kontekście zimnej wojny. Brytyjski antropolog Geoffrey Gorer rozwinął teorię powijakową (na podstawie przykładu mocnego obwijania noworodków w Rosji), która miała wyjaśniać polityczny system silnego wewnętrznego autorytetu. Kluckhohn próbował wyjaśnić konflikt pomiędzy dwoma typami osobowości Rosjan. Podzielił je na oralnoekspresywną (ciepły, pełen ufności, tradycyjny Rosjanin) oraz na analnokopulsywną (formalny, konspiracyjny ideał Sowiety). Od późnych lat 40-tych teorie kultury i osobowości zaczęły być oskarżane o bezzasadność niektórych stwierdzeń. Odrzucono ideę, odnosząca się do tego, iż osobowość dorosłego zawsze jest determinowana doświadczeniami z dzieciństwa i nie zgadzano się na projektowanie metod psychoanalitycznych w kontekście innych kultur. Krytykowano stwierdzenie o istnieniu zuniformizowanej osobowości i że osobowość jest rezultatem internalizacji kultury. środa, 14 maja 2008, e_astanis
|