blog dr Agaty Stanisz z IEiAK UAM. blog na licencji creative commons.
Creative Commons License

Blog > Komentarze do wpisu
Sieć społeczna/sieć krewnych/uniwersum krewnych

Idea sieci społecznej stała się bardzo popularna zarówno wśród socjologów jak i antropologów jako sposób rozumienia zachowań i działań ludzi w złożonych i dużych społeczeństwach. Pojęcie sieci społecznej zostało wprowadzone przez Barensa w 1954. Jest to pojęcie metaforyczne wynikające z idei, że społeczne powiązania pomiędzy jednostakami rozprzestrzeniają się w społeczeństwie na zasadzie sieci. Relacje i powiązania między jednostakami oplatają społeczeństwo. 

Perspektywa strukturalna i transakcjonalna 

Pojęcie sieci społecznej jest stosowane w dwojaki sposób:

- zachowanie aktora jest interpretowane w świetle wzorów relacji, związków zarówno interakcyjnych jak i strukturalnych; w tym podejściu tym, co ma być wyjaśnione jest zachowanie za pomocą idei sieci społecznej; takie studia bazują na teorii interkacji  plus Durkheimowskie pojęcie solidarności;

- wyjaśnianie sieci społecznej poprzez działania aktorów; studia koncentrujące się na sposobach organizacji społecznej, transakcjach; zastosowanie teorii gier; transakcje jako konsekwencje struktury sieci społecznej 

Idea sieci krewnych jest prosta i unika założeń dotyczących zachowań grupowych. Jest to użyteczna koncepcja o ile stosuje się ją metaforycznie. Jedną z korzyści pojęcia sieci jest to, że nie implikuje istnienia granic a jest to pomocne przy rozważeniu systemów pokrewnieństwa bez jasnego sformułowania i wyznaczenia grup lineaży czy analogicznych porządków. Sieć jako wizualny opisowy termin jest abstrakcyjna, ale jako element analizy pokrewieństwa koncentruje się bardziej na formie niż zawartości rozważanych związków i relacji. Kiedy rdzeń sieci jest ujmowany jako rodziny, wówczas pojawia się tendencja do zakładania, że rodzina jest niepodzielnym związkiem oraz do ignorowania faktu, że każdy członek rodziny nie jest w identycznej relacji do każdego innego członka tejże rodziny. Nawet wtedy, gdy rdzeniem sieci jest jednostka, analogia do sieci pada w sensie takim, że więzi krewniacze pomiędzy jednostakmi połączonymi pokrewnieństwem mogą mieć bardzo różny porządek lub mieć zupełnie odmienną jakość. Koncepcja sieci ma tendencję do podkreślania formalnych i statycznych aspektów pokrewieństwa. Niemniej jest użyteczna jeśli badamy zjawisko pokrewieństwa w społeczeństwach złożonych, w których członkowie rodziny, krewni są rozprzestrzenieni geograficznie, a co za tym idzie ich relacje, związki, transkacje ekonomiczne, emocjonalne, symboliczne w jakie wchodzą także są rozproszone.

W studiach nad pokrewieństwem można posłużyć się także pojęciem uniwersum krewnych

Społeczeństwa europejskie w większości posiadają strukturę domową bazującą na rodzinie elementarnej, podstawowej lub konjugalnej/małżeńskiej. Rodzina i gospodarstwo domowe nakładają się na siebie (w zasadzie używa się tych terminów zamiennie: w ang. family – household). Ale gopodarstwo domowe jako całość nie pokrywa się całkowicie z rodziną podstawową (dzieci, które studiują, żyją poza gospodarstwem domowym, małżeństwo dorosłych dzieci rozdziela rodzinę konjugalną w sensie rezydencjonalnym i wytwarza więzi między różnymi gospodarstwami domowymi). Proces rezydencjalnej dywersyfikacji i tworzenia się społecznych połączeń nie powoduje, że członkowie rodziny przestają się kontaktować ze sobą i posiadają wiedzę na swój temat. Zachowania w sferze rodzinnej i krewniaczej nie są przypadkowe. Posiadają swoją strukturę i regularność, choć niekażdy członek sieci krewnych będzie je stosował w tym samym stopniu.

Koncepcja kin universe: każda osoba może powiedzieć, że posiada społeczne uniwersum, które składa się z osób, z którymi ma więcej niż czysto fizyczny kontakt (fizyczny kontakt ma się np. z ludzmi w autobusie czy pociagu) – rozmawia z nimi, działa z nimi czy wchodzi z nimi w konflikty. Wiele społecznych kontaktów ma charakter chwilowy i peryferyjny – osoby, z którymi kontaktujemy się w ten sposób znajdują się na peryferiach społecznego uniwersum. Ale inne kontakty są długotrwałe i intymne, tak jak w przypadku rodziny konjugalnej. Pojęcie społecznego uniwersum jest bardzo ogólne. Lecz krewni znajdują się wśród tych osób, które należą do znaczącej części tego uniwersum, a pojęcie uniwersum krewnych jest już bardziej precyzyjne. Granice uniwersum krewnych w danym momencie są genealogicznie zdefiniowane. Według powszechnej konwencji połączenia są biologiczne. Ale nie wszyscy ludzie spokrewnieni fizjologicznie mogą być dopuszczani jako krewni (w zależności od społeczeństwa) lub dopuszczani są tacy, którzy nie są spokrewnieni w zanaczeniu biologicznym (adopcja, związki pozamałżeńskie, krewni rytualni, krewni fikcyjni).

Uniwersum krewnych jest równoznaczne z krewnymi, których się zna. Dzieli się ono na tych, których zna się z imienia i na tych, których nie zna się ani z imienia ani z nazwiska. Ci pierwsi dzielą się na efektywnych i niefektywnych. Efektywni dzielą się na bliskich/intymnych i peryferyjnych. Krewni nienazwani są zdefiniowani jedynie przez pokrewieństwo. Krewni efektywni to osoby, z którymi podtrzymyje się kontakty (korespondencja, wizyty, usługi, uczestnictwo w zgromadzeniach rodzinnych). Nieefektywni to tacy, którzy są rozpoznawani jako krewni, ale nie utrzymuje się z nimi kontaktu. Krewni intymini to tacy, z którymi kontaktowanie się jest celowe, bliskie i częste (bezpośrednia rodzina). Peryferyjni to tacy z którymi spotykamy się okazyjnie, przypadkowo i sporadycznie.

Opis uniwersum krewnych (kryteria zwane obiektywnymi) powinien zawierać:

- rozmiary uniwersum (liczba osób, które znajdują się w uniwersum)

- głębokość, czyli liczba pokoleń

- zasięg, czyli horyzontalność

- symetrycznośc: która strona jest bardziej rozbudowana (ojca czy matki)  

J. C. Mitchell (1974), Social Networks.R. Firth, J. Hubert, A. Forge (1969), Famielies and their relatives. Kinship in a middle-class sector of London, Routlege.

niedziela, 25 maja 2008, e_astanis

Polecane wpisy