blog dr Agaty Stanisz z IEiAK UAM. blog na licencji creative commons.
Creative Commons License

Blog > Komentarze do wpisu
Teoria praktyki

To transakcjonizm kontra interakcjonizm. Nasze pole manewru jest bardzo duże, działamy często w sposób intencjonalny, ale także działamy w sposób przypadkowy. Cechy strukturalne danego społeczeństwa stanowią ramy dla działań, ale ich do końca nie determinują. Teoria praktyki twierdzi, że system jest bardzo wpływowy, ale nie deterministyczny. Można powiedzieć, że jest to połączenie Marksa z Weberem (idealizmu z materializmem). Pewne elementy świadomości mają wpływ na elementy materialne, dlatego rozdzielenie ich na gruncie teorii praktyki nie ma sensu.

- dominacja symboliczna: w społeczeństwach mamy do czynienia z asymetrią pomiędzy strukturą a jednostką; rola struktury dla jednostki jest ważniejsza, niż rola jednostki dla struktury;

Teoria praktyki wyjaśnia relacje między działaniem a systemem, ich wzajemne powiązania i wpływy: między innymi koncepcja habitusu, który łączy i kształtuje stosunki społeczne z kulturą społeczeństwa, ponieważ stanowi zasadę działania.System zawarty jest w instytucjach, wytworach materialnych etc. Przenika je, ale bywa niedostrzegalny. Bywa dzielony na części, ale nie jest relacją części, lecz integralną całością odniesioną do praktyki, do tego co i jak robimy. To, że można w systemie wyodrębinić pewne elementy nie oznacza, że są one równoznaczne ze sobą. Z jednej strony mamy do czynienia z holizmem, z drugiej zaś z hegemonią pewnych elementów systemu.Pojęcie hegemonii (Gramsci, Althusser) został przejęty przez teoretyków praktyki  (hegemonia systemu: proces, w którym jedne grupy uzyskują przewagę jest kulturowo usankcjonowany; wszyscy kształtujemy rzeczywistość społeczną, ale mamy nierówny dostęp do środków realizacji pewnych celów)Praktyka jest tym, co ludzie robią, to działanie jednostki z wszelkimi jego implikacjami. Działające jednostki to pewne typy społeczne, które w określonym kontekście są możliwe do wyróżnienia. Działania są zorganizowane, uwikłane we wzory kulturowe tkwiące w systemie. Działanie jest wyborem pragmatycznym, podejmowaniem strategicznych dróg, pozycji i kalkulowaniem ich. W tym momencie pojawia sie pytanie o intencjonalność i o to, co motywuje nasze działania:

- teoria interesów: aktor realizuje swoje cele w określonym kontekście społecznym, kulturowym, historycznym; nasze działania są zależne od systemu w którym żyjemy; kieruje nimi pewna racjonalność, która jest kontekstowa i warunkowana tym, co oferuje system; czyli tak na prawdę jesteśmy poddawani naciskom, które określone są przez system, w którym żyjemy.

Relacja między systemem a praktyką: kultura jest deteminantą, ponieważ określa to, co możemy zrobić. Z drugiej stony jej rola to dostarczenie pewnych ram i schematów działania. Nie jest zwykłą ideologią, w którą ludzie naiwnie wierzą. To, co robimy jest efektem tego, że żyjemy w jakiejś kulturze. Wszelkie działania są zatem kulturowe. Kultura staje się częścią nas samych, żyjemy nią, urzeczywistniamy ją, ale nie uświadamiamy sobie tego.

Według Bourdieu społeczni agenci nie kalkulują swoich działań według jedynie racjonalnych czy ekonomicznych kryteriów. Agenci działają według logiki praktyki. Teoria praktyki jest zdominowana przez anlizę mechanizmów reprodukcji społecznych hierarchii, ale w przeciwieństwie do marksistów Bourdieu krytykuje prymat nadany czynnikom ekonomicznym i kładzie nacisk na zdolność aktorów społecznych do aktywnego narzucania i przyjmowania ich kulturowych produktów oraz systemów symbolicznych, które odgrywają istotną role w procesie kulturowej reprodukcji struktur dominacji.To co Bourdieu nazywa przemocą symboliczną (zdolność zapewnienia legitymizacji dla społecznych struktur) odgrywa istotną rolę w jego analizach. Dla Bourdieu świat społeczny jest podzielony na pola. Rozróżnienie  działań społecznych pozwala na konstruowanie różnych, relatywnie autonomicznych przestrzeni społecznych. Owe pola działań są shierarchizowane. Dynamika tych pól wzrasta wraz z walką aktorów, którzy próbują zająć pozycje dominujące w ich obrębie. Podczas gdy Bourdieu zapożycza marksistowską teorię konfliktu, to jednak nie analizuje konfliktów w odniesieniu do podstawowych ekonomicznych antagonizmów pomiędzy społecznymi klasami. Konflikty, które dzieją się na poszczególnych polach nie są wywoływane tylko przez czynniki ekonomiczne.

Pole: społeczeństwo nie może być analizowane jedynie w terminach klas ekonomicznych i ideologiach klasowych; niebanalny wpływ posiadają czynniki kulturowe i edukacyjne; zamiast analizować społeczeństwo w teminach klasowości, Bourdieu mówi o polu: jako społecznej arenie, na której ludzie manewrują i walczą w pogoni za określonymi celami.

Doxa: fundamentalne, głęboko zakorzenione, nieuświadamiane wierzenia uznawane za oczywiste i uniwersalne, a które powiadamiają o działaniach i myślach aktora w obrębie danego pola; doxa cieszy się zawsze przychylnością w obrębie danego pola; kategorie rozumienia i percepcji, które konstytuuje habitus są odpowiednie względem obiektywnej organizaji pola i reprodukuje jego struktury.Relacja między habitusem a polem ma dwa poziomy. Pole istnieje tak długo jak długo aktorzy społeczni będą posiadali dyspozycje i schematy, które są niezbędne do konstytuowania pola. Z drugiej strony uczestnictwo w na jakimś polu powoduje, że agenci inkorporują habitus, odowiednie know-how, co pozwala na istnienie pola. Habitus odkrywa się w stukturach pola, a pole miediuje pomiędzy habitusem a praktyką. 

niedziela, 25 maja 2008, e_astanis