blog dr Agaty Stanisz z IEiAK UAM. blog na licencji creative commons.
Creative Commons License

Blog > Komentarze do wpisu
HISTORIA STUDIÓW NAD POKREWIEŃSTWEM W OGROMNYM SKRÓCIE
J. Bachofen (1861): sformułował tezę o ewolucyjnym następstwie dwóch systemów pokrewieństwa (matrylinearnym i patrylinearnym); najpierw był heteryzm czyli chaotyczna organizacja społeczna pozbawiona reguł pokrewieństwa; pierwotność matrylinii uzasadniał brakiem koncepcji ojcostwa (czylu już pojawia się kwestia biologii)
H. Maine: pierwotnność patrylinii czyli zasada agantyczności; regułą agnatyzmu nie jest małżeństwo między mężczyzna a kobietą, ale władza mężćzyzn nad kobietami; władza ojcowska nie zaś relacja rodzicielstwa jest źródłem pokrewieństwa; (agnatyczne- patrylinearne)
L. H. Morgan: ten z kolei wyeksponował znaczenie terminologii pokrewieństwa, jako głównego wyznacznika systemów pokrewieństwa; Lewis Henry Morgan był jedym z fundatorów antropologii.
(Systems of Consanguinity and Affinity of the Human Family (1871)).
Członkowie społeczeństwa mogą używać terminów pokrewieństwa w stosunku do ludzi, z którymi nie są biologicznie powiązani: fakt ten jest juz widoczny u Morgana w terminie powinowactwo w obrębie jego koncepcji system pokrewieństwa. Najbardziej trwałym wkładem Morgana w studia nad pokrewieństwem było odkrycie różnicy pomiędzy opisowym a klasyfikacyjnym pokrewieństwem, który sytuuje szeroko rozumiane klasy pokrewieństwa na podstawie przypisywania społecznych wzorów relacji mając stosunkowo nie wiele wspólnego z relacją genetyczną/biologiczną. Odzwierciedla raczej system kognitywny odnoszący się do pokrewieństwa .
Morgan (1818-1881) przeprowadził pierwsze zmasowane badanie dotyczące terminologii pokrewieństwa na całym świecie. Uznawał, że owe terminologie odzwierciedlają układy rozróżnień. Na przykład większość terminologii czyni rozróżnienie pomiędzy płciami i pokoleniami. Twierdził też, że rozróżniani są krewni biologiczni od powinowatych (dzisiaj wskazuje się na to, że wiele społeczeństw definiuje pokrewieństwo w innych terminach niż więzi krwi). Morgan zaobserwował, że różne języki organizują owo zróżnicowanie na inne sposoby. Dokonał podziału na systemy opisowe i klasyfikacyjne. Terminologie opisowe: tu terminy reprezentują tylko jeden typ relacji między ludźmi, podczas gdy klasyfikacyjne reprezentuja wiele typów relacji. Na przykład słowo brat w zachodnich społeczeństwach wskazuje na syna rodziców. W tym wypadku zachodnie społeczeństwa posługują się opisowym terminem. Ale kuzyn jakiejś osoby może być synem brata matki, synem siostry matki, synem brata ojca czy synem siostry ojca. Zatem termin kuzyn jest terminem klasyfikacyjnym.
Morgan odkrył, że termin deskryptywny w jednym społeczeństwie może być klasyfikacyjnym w innym. Na przykład, w pewnych społeczeństwach jeden termin może się odnosić do kilku różnych osób. Takim terminem jest termin matka (kobieta, która urodziła , ale także jej siostry czy siostry męża czy siostry ojca). Co więcej pewne języki nie posiadają ekwiwalentów pewnych terminów np. kuzyn, ponieważ różne terminy odnoszą się do dzieci sióstr matki oraz do dzieci sióstr ojca.
Przełom: Durkheim (racjonalizm francuskiej szkoły socjologicznej): Morgan mylił się kiedy biologicznemu pokrewieństwu podporządkował aspekt społeczny; pokrewieństwo a związki krwi to dwie różne sprawy (wskazywał na zjawisko usynowienia, ostracyzmu, na rytualne osiąganie statusu krewnego, status dziecka nieślubnego)
B. Malinowski (funkcjonalizm) : Bardziej elastyczne spojrzenie na pokrewieństwo zostało sformułowane przez brytyjską antropologię społeczną. Dla Malinowskiego pokrewieństwo było dodatkiem do rodziny małej (którą traktował jako niezmienną i uniwersalną), w niej widział początek wszystkich stosunków społecznych; relacje między członkami rodziny były według niego odwzorowaniem stosunków społecznych; wg niego model tych więzi był powielany emocjonalnie, terminologicznie i funkcjonalnie;
W usiłowaniach przełamania uniwersalistycznych zapędów w obrębie teorii pokrewieństwa Radcliffe-Brown (1922, The Andaman Islands; 1930, The social organization of Australian tribes) był pierwszym, który stwierdził, że relacje pokrewieństwa są czymś w rodzaju sieci połączeń pomiędzy jednostkami. Pokrewieństwo odgrywa podstawową rolę w funkcjonowaniu społeczeństwa zorganizowanego w grupy pochodzeniowe, ustala porządek prawny.
Gluckman (1955 The judicial process among the Barotse of Northern Rhodesia) zrównoważył nacisk na stabilność instytucji z procesem zmiany i konfliktem, wyciągając wnioski na podstawie szegółowych analiz przykładów społecznych interakcji. John Barnes, Victor Turner i inni afiliowani przy Manchenterskiej szkole antropologicznej Guckmana, opisywali wzory aktualnych sieci relacji w społecznościach i płynne sytuacje w miejskim czy migracyjnych kontekście. Jednakże wszystkie te podejścia kurczowo trzymały się funkcjonalizmu, w którym pokrewieństwo było jednym z centralnych stabilnych instytucji.
G. P Murdock (1949/USA): teoria o społecznych czynnikach strukturalnych, które różnicują terminologie i łączenie poszczególnych krewnych (tymi czynnikami mogło być: egzogamia, grupa pochodzeniowa, forma małżeństwa); te z kolei są warunkowane gospodarką i stosunkami własności
C. Levi-Strauss: relacje pokrewieństwa określają status kobiety jako ewentualnej żony, któremu podporządkowany jest status krewniaczy i powinowacki; teoria aliansowa; wymiana małżeńska; istotą pokrewieństwa jest powinowactwo tworzące strukturę wzajemności i solidarności wewnatrzgrupowej; pokrewieństwo jako system symboliczny (w końcu!)
Edmund Leach (1961, Pul Eliya) odwołując się do pojęcia pokrewieństwa Levi-Straussa, wskazywał, że pokrewieństwo jest elestycznym idiomem, które ma coś z gramatyki języka (zarówno w używaniu terminologii pokrewieństwa jaki w płynności języka, znaczeń i sieci). Jego pole badawcze zdewastowało strukturalistyczno-funkcjonalistyczna idee stabilności grup krewniaczych jako korporacji, których status trwa znacznie dłużej niż życie jednostek.
Te zaiskrzone debaty nad tym czym jest pokrewieństwo rodziły wiele pytań: czy jest ono determinowane przez specyficzny zorganizowany układ ról i znaczeń? czy też jest ono bardziej płynne, symboliczne i niezależne od determinujących relacji między jednostkami czy grupami takich jak pochodzenie czy reguły zawierania małżeństw?
David Schneider (1984, A Critique of The Study of Kinship) przekroczył takie spojrzenie.
W odpowiedzi na pracę Schneidera (1984 Symbolic Kinship Janet Carsten rozwinęła ideę relatedness przyglądając się temu co jest społeczne a co biologiczne (1995, The substance of kinship and the heat of the hearth; feeding, personhood and relatedness among the Malays in Pulau Langkawi, American Ethnologist), użyła idei relatedness aby wydostać się poza prekonstruowane analityczne opozycje, które istnieją w anatropologii pomiędzy tym, co biologiczne a tym co społeczne. Carsten argumentowała, że owo powiązanie powinno być opisane w terminach tubylczych stwierdzeń i praktyk, ponieważ niektóre z nich rozmijają się z tym, co antropolodzy konwencjonalnie uważają za pokrewieństwo.

wtorek, 20 stycznia 2009, e_astanis